Από την 1η Ιανουαρίου 2027, το πλαίσιο χορήγησης κρατικών επιδοτήσεων για την επαγγελματική εκπαίδευση ενηλίκων (Komvux) αλλάζει ουσιαστικά στη Σουηδία. Πρόκειται για μια πολιτική απόφαση με σοβαρές συνέπειες στην αγορά εργασίας, η οποία επηρεάζει άμεσα εργαζόμενους, ανέργους και δήμους.

Η μέχρι σήμερα λεγόμενη «βαλβίδα κρίσης», που επέτρεπε στο κράτος να ενισχύει ταχύτατα τους δήμους όταν σημειώνονταν μαζικές απολύσεις ή πτωχεύσεις μεγάλων επιχειρήσεων καταργείται. Συγκεκριμένα, αποσύρεται η ειδική διάταξη (παράγραφος 4α), μέσω της οποίας οι επιδοτήσεις μπορούσαν να συνδεθούν με αιφνίδιες ανατροπές στην απασχόληση.

Ας δούμε πως λειτουργεί μέχρι σήμερα: Σε περιόδους όπου χάνονταν πολλές θέσεις εργασίας σε σύντομο χρονικό διάστημα, το κράτος είχε τη δυνατότητα να χρηματοδοτεί ταχύτητα την δημιουργία επαγγελματικών προγραμμάτων. Οι δήμοι οργάνωναν εκπαιδευτικά επαγγελματικά προγράμματα «κομμένα και ραμμένα» στις ανάγκες της στιγμής: προσωπικό, εξοπλισμός και πρόγραμμα σπουδών προσαρμόζονταν γρήγορα στην τοπική κρίση. Ήταν ένα εργαλείο άμεσης παρέμβασης. Δαπανηρό, αλλά αποτελεσματικό.

Τι αναμένεται να αλλάξει από το 2027: Από το 2027, αυτή η δυνατότητα παύει να υφίσταται. Οι επιδοτήσεις δεν θα συνδέονται πλέον με απολύσεις και κλεισίματα επιχειρήσεων. Το επίκεντρο μετατοπίζεται στη στήριξη περιοχών και κλάδων που αναπτύσσονται ή επεκτείνονται, με στόχο τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό δεξιοτήτων. Σε σχετική δήλωσή της στον σουηδικό τύπο, η υπουργός Παιδείας Lotta Edholm σημείωσε ότι τα αυξημένα επίπεδα αποζημίωσης θα διευκολύνουν τον καλύτερο προγραμματισμό και τη δημιουργία πιο ελκυστικών προγραμμάτων κατάρτισης όχι όμως την άμεση αντίδραση σε αιφνίδιες κρίσεις. Με άλλα λόγια: λιγότερη ευελιξία, περισσότερος προγραμματισμός.

Η αλλαγή δεν καταργεί το Komvux ούτε το δικαίωμα στη διά βίου μάθηση. Εκείνο που διαφοροποιείται είναι η ταχύτητα και η διαθεσιμότητα των εκπαιδευτικών θέσεων όταν η ανεργία αυξάνεται απότομα. Για όσους απολυθούν μετά το 2027: ενδέχεται να υπάρχουν λιγότερα «έκτακτα» προγράμματα που ανοίγουν άμεσα, ο δήμος κατοικίας τους μπορεί να μην έχει τη δυνατότητα ή το κίνητρο να ξεκινήσει νέα εκπαίδευση, πιθανόν να χρειαστεί αναζήτηση προγράμματος σε άλλον δήμο.

Η πολιτική λογική πίσω από την αλλαγή: Η πρόθεση της κυβέρνησης είναι σαφής επένδυση εκ των προτέρων στην ανάπτυξη, αντί διαχείρισης εκ των υστέρων των κρίσεων. Το Komvux μετατρέπεται από εργαλείο «πυρόσβεσης» σε μηχανισμό στρατηγικού σχεδιασμού ανθρώπινου δυναμικού. Για τους δήμους, αυτό μεταφράζεται σε περιορισμένα μέσα άμεσης αντίδρασης. Για τους πολίτες, σε μια επαγγελματική επανεκκίνηση που ίσως απαιτεί περισσότερη υπομονή και μετακίνηση.

Αυτό που θα παραμείνει αμετάβλητο θα είναι οι επιδοτήσεις που έχουν εγκριθεί πριν το 2027 οι οποίες και δεν θα επηρεαστούν.  Οι νέοι κανόνες ισχύουν μόνο για αιτήσεις από 1/1/2027 και μετά. Η πρόσβαση στο Komvux παραμένει απλώς όχι πάντα άμεσα διαθέσιμη εκεί όπου προκύπτει η ανάγκη.

Τι είναι το Komvux

Το Komvux είναι το σουηδικό σύστημα δημόσιας εκπαίδευσης ενηλίκων, οργανωμένο από τους δήμους στη Σουηδία. Με απλά λόγια, είναι ο «δεύτερος δρόμος» για όποιον θέλει να συμπληρώσει σπουδές, να αλλάξει επάγγελμα ή να βελτιώσει τα προσόντα του, ανεξάρτητα από την ηλικία του. Τι προσφέρει το Komvux

1. Βασική και δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Μπορείς να: ολοκληρώσεις το γυμνάσιο ή το λύκειο, να καλύψεις μαθήματα που σου λείπουν για ανώτερες σπουδές, να βελτιώσεις βαθμούς για να αυξήσεις τις πιθανότητες εισαγωγής.

2. Επαγγελματική κατάρτιση

Το Komvux προσφέρει επαγγελματικά προγράμματα, όπως για παράδειγμα: βοηθός νοσηλευτή, τεχνικά επαγγέλματα, εστίαση, μεταφορές, κατασκευές, ειδικότητες που ζητά η αγορά εργασίας. Τα προγράμματα σχεδιάζονται συνήθως σε συνεργασία με εργοδότες.

3. Μαθήματα σουηδικών

Όπως SFI (σουηδικά για μετανάστες), σουηδικά σε πιο προχωρημένο επίπεδο, χρήσιμα για εργασία ή σπουδές. Το Komvux απευθύνεται σε: ενήλικες (συνήθως από 20 ετών και άνω), εργαζόμενους που θέλουν αλλαγή καριέρας, ανέργους, άτομα που δεν ολοκλήρωσαν σχολείο στη χώρα τους, μετανάστες που χρειάζονται σουηδικά και επίσηνα προσόντα. Αν και τα μαθήματα είναι δωρεάν. Μπορείς να αιτηθείς οικονομική ενίσχυση (CSN) για έξοδα διαβίωσης, ανάλογα με το πρόγραμμα και τη διάρκεια.

Το Komvux είναι βασικό εργαλείο της σουηδικής πολιτικής: για μείωση της ανεργίας, για ένταξη μεταναστών, για επανεκπαίδευση εργαζομένων όταν αλλάζει η αγορά εργασίας.

Με πληροφορίες από Σουηδικά μέσα ενημέρωσης Expressen, TT, Aftonbladet, SVT News, Omni, Simployer κλπ, Νορβηγικά, Δανέζικα μέσα ενημέρωσης, Ελληνικό και Διεθνή τύπο.