Τον Νοέμβριο του 2024, η Σουηδία εφάρμοσε έναν από τους πιο ριζοσπαστικούς νόμους στην σύγχρονη ποινική της νομοθεσία, τον νόμο περί αυτοτελούς δήμευσης περιουσιακών στοιχείων. Με στόχο να «χτυπήσει» την οργανωμένη και οικονομική εγκληματικότητα στη ρίζα της αλλά και τα παράνομα κέρδη που αποφέρουν οι παράνομες δραστηριότητες, ο νόμος έδωσε στη αστυνομία και την εισαγγελία νέες εξουσίες, ακόμα και όταν δεν μπορεί να αποδειχθεί συγκεκριμένο έγκλημα.
Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, οι αρχές μπορούν να παγώσουν και να ζητήσουν τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων, όπως μετρητά, αυτοκίνητα ή ακίνητα ατόμων, χωρίς να απαιτείται καταδικαστική απόφαση για συγκεκριμένο έγκλημα. Αυτό σημαίνει ότι, αν υπάρχει “σαφή υποψία ή πιθανότητα” ότι η περιουσία προέρχεται από παράνομες δραστηριότητες ή αν δεν μπορεί να δικαιολογηθεί σε σχέση με τα νόμιμα εισοδήματα, μπορεί να ζητηθεί η δήμευσή της μέσω δικαστηρίου.
Μέσα σε ένα χρόνο, η αστυνομία έχει κατασχέσει, μέσω εκατοντάδων υποθέσεων περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 100 εκατομμυρίων κορωνών. Παρά τα εντυπωσιακά αυτά ποσά, οι αναλυτές και οι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι δεν είναι εύκολο να διαπιστωθεί πόσο ουσιαστικά πλήττεται το οργανωμένο έγκλημα από τον νέο νόμο.
Οι επικριτές του νόμου επισημαίνουν τον ενισχυμένο ρόλο του κράτους στη δήμευση περιουσιακών στοιχείων χωρίς ποινική δίκη και προειδοποιούν για κινδύνους κατά των ατομικών δικαιωμάτων. Υποστηρίζουν ότι τα κριτήρια «σαφή υποψία ή πιθανότητα» μπορούν να είναι υποκειμενικά και να οδηγήσουν σε υπερβολικές κατασχέσεις. Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του μέτρου υποστηρίζουν ότι είναι ένα αναγκαίο εργαλείο για να χτυπηθούν οι «οικονομικές ρίζες» των εγκληματικών δικτύων.
Ο νόμος για αυτοτελή δήμευση περιουσιακών στοιχείων σηματοδοτεί μια τολμηρή στροφή στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος στη Σουηδία. Παρόλο που έχει ήδη αποφέρει σημαντικά ποσά στο κράτος, η πραγματική του αποτελεσματικότητα και οι κοινωνικές και νομικές συνέπειες παραμένουν αντικείμενο δημόσιας και νομικής συζήτησης.
Με πληροφορίες και μετάφραση στα ελληνικά από τα Σουηδικά μέσα ενημέρωσης Expressen, TT, Aftonbladet, SVT News, Omni, Simployer κλπ, Νορβηγικά, Δανέζικα μέσα ενημέρωσης, Ελληνικό και Διεθνή τύπο.