Κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου, ο κόσμος τιμά την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Δεν είναι απλώς μια ημέρα λουλουδιών και ευχών είναι μια ημέρα μνήμης, αγώνα και υπενθύμισης ότι τα δικαιώματα των γυναικών κατακτήθηκαν με θυσίες, επιμονή και πολλές φορές με αίμα.
Η ιδέα μιας διεθνούς ημέρας αφιερωμένης στις γυναίκες γεννήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα, μέσα από τα εργατικά και γυναικεία κινήματα που διεκδικούσαν καλύτερες συνθήκες εργασίας, ίσα δικαιώματα και πολιτική συμμετοχή. Το 1910, στη Διεθνή Σοσιαλιστική Διάσκεψη Γυναικών στην Κοπεγχάγη, η Γερμανίδα αγωνίστρια Clara Zetkin πρότεινε τη θέσπιση μιας διεθνούς ημέρας για τα δικαιώματα των γυναικών.
Η πρόταση υιοθετήθηκε και λίγα χρόνια αργότερα η 8η Μαρτίου καθιερώθηκε ως ημέρα αγώνα και διεκδίκησης. Το 1975 τα Ηνωμένα Έθνη αναγνώρισαν επίσημα την ημέρα αυτή, εντάσσοντάς την στο παγκόσμιο ημερολόγιο δράσεων για την ισότητα των φύλων.
Η φωτιά που άλλαξε την ιστορία
Πίσω όμως από τους εορτασμούς και τα συνθήματα, υπάρχει και μια σκοτεινή ιστορία που σημάδεψε για πάντα το εργατικό και γυναικείο κίνημα. Το απόγευμα του Σαββάτου της 25ης Μαρτίου του 1911, στο εργοστάσιο Triangle Shirtwaist Factory στη Νέα Υόρκη, ξέσπασε μια πυρκαγιά που έμελλε να μείνει στην ιστορία ως ένα από τα πιο τραγικά εργατικά δυστυχήματα στην ιστορία.
Η φωτιά ξεκίνησε στον όγδοο όροφο του εργοστασίου και μέσα σε λίγα λεπτά εξαπλώθηκε στους πάνω ορόφους. Οι εργάτες άρχισαν να φωνάζουν στους συναδέλφους τους να εγκαταλείψουν το κτίριο. Όμως όσοι βρίσκονταν στον ένατο και στον δέκατο όροφο ήταν παγιδευμένοι: οι πόρτες των εξόδων ήταν κλειδωμένες και ο επιστάτης που είχε τα κλειδιά είχε ήδη εγκαταλείψει το κτίριο.
Κάποιες εργάτριες πρόλαβαν να σωθούν χρησιμοποιώντας το ασανσέρ που προοριζόταν για εμπορεύματα ή ανεβαίνοντας από μια σκάλα προς την ταράτσα. Πολύ γρήγορα όμως οι φλόγες έκλεισαν και αυτές τις εξόδους διαφυγής. Οι ιδιοκτήτες του εργοστασίου εγκατέλειψαν απο τους πρώτους το κτίριο και παρακολουθούσαν από τον δρόμο τη φρίκη που εξελισσόταν μπροστά στα μάτια τους.
Μέσα σε λίγα λεπτά πλήθος ανθρώπων συγκεντρώθηκε στους δρόμους της πόλης. Στα παράθυρα των τελευταίων ορόφων οι εργάτριες στέκονταν απελπισμένες. Κρατώντας η μία το χέρι της άλλης, πήδηξαν στο κενό για να μην καούν ζωντανές. Οι πρώτοι που έπεσαν ήταν ένας νεαρός άνδρας και ένα κορίτσι. Λέγεται πως φιλήθηκαν πριν κάνουν το τελευταίο βήμα.
Ο δρόμος που ήταν γεμάτος καφέ, καταστήματα και εστιατόρια, μετατράπηκε μέσα σε λίγα λεπτά σε μια σκηνή θανάτου. Μερικές από τις εργάτριες που έπεσαν στο κενό παρέμειναν ζωντανές για ώρα, αφήνοντας τις κραυγές τους να χαράξουν για πάντα τη μνήμη της πόλης. Συνολικά 148 εργάτες και εργάτριες, κυρίως νεαρές μετανάστριες ηλικίας 14 έως 25 ετών, έχασαν τη ζωή τους.
Η δικαιοσύνη που δεν ήρθε ποτέ
Η δίκη των ιδιοκτητών του εργοστασίου ξεκίνησε εννέα μήνες αργότερα. Με δικηγόρο τον Max Steuer κατάφεραν να αθωωθούν, υποστηρίζοντας ότι δεν γνώριζαν πως οι έξοδοι ήταν κλειδωμένες. Παράλληλα έλαβαν 60.000 δολάρια αποζημίωση από την ασφαλιστική εταιρεία για τις ζημιές του εργοστασίου.
Το 1913 ένας από τους συνεταίρους, ο Max Blanck, συνελήφθη ξανά επειδή είχε κλειδώσει τις πόρτες στο νέο του εργοστάσιο. Το πρόστιμο που του επιβλήθηκε ήταν μόλις 20 δολάρια. Η δικαιοσύνη μπορεί να μην δικαίωσε τα θύματα, όμως η κοινωνία δεν ξέχασε.
Η τραγωδία προκάλεσε μαζικές απεργίες και οδήγησε στη δημιουργία οργανισμών που στόχο είχαν την ασφάλεια στους χώρους εργασίας. Ανάμεσα στους μάρτυρες εκείνου του ματωμένου Σαββάτου ήταν και μια γυναίκα που επρόκειτο να αλλάξει την εργατική νομοθεσία των Ηνωμένων Πολιτειών: η Frances Perkins, η πρώτη γυναίκα υπουργός Εργασίας των ΗΠΑ.
Η εικόνα των γυναικών που πηδούσαν από τα παράθυρα για να σωθούν από τις φλόγες δεν την εγκατέλειψε ποτέ και όταν βρέθηκε σε θέση εξουσίας, αγωνίστηκε για ασφαλέστερους χώρους εργασίας και εργατικά δικαιώματα.
Η κατάσταση των γυναικών σήμερα
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά, ο κόσμος έχει αλλάξει. Οι γυναίκες έχουν αποκτήσει δικαίωμα ψήφου στις περισσότερες χώρες, συμμετέχουν στην πολιτική, στην επιστήμη, στην οικονομία και στην κοινωνική ζωή. Κι όμως, η ισότητα δεν έχει ακόμη κατακτηθεί πλήρως.
Σε πολλές χώρες οι γυναίκες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν:
μισθολογικές ανισότητες:
βία και διακρίσεις
περιορισμένη πρόσβαση στην εκπαίδευση ή στην εργασία
εμπόδια στην πολιτική εκπροσώπηση
Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, λοιπόν, δεν είναι μόνο μια γιορτή. Είναι μια υπενθύμιση της ιστορίας και των θυσιών που προηγήθηκαν, αλλά και μια πρόσκληση για δράση.
Γιατί πίσω από κάθε δικαίωμα που θεωρούμε σήμερα αυτονόητο, υπάρχουν γυναίκες που αγωνίστηκαν, γυναίκες που αντιστάθηκαν και όπως εκείνες στο εργοστάσιο της Νέας Υόρκης γυναίκες που πλήρωσαν με τη ζωή τους.
Η μνήμη τους δεν είναι απλώς ιστορία.
Είναι υπόσχεση ότι ο αγώνας για ισότητα, αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη συνεχίζεται.
Χρόνια πολλά σε όλες μας!!!! Σε όλες τις γυναίκες του πλανήτη!!! Μικρές και μεγάλες!!!!
Άλεξ
