Στο προηγούμενο μέρος του αφιερώματός μας γνωρίσαμε τους Kristdemokraterna (Χριστιανοδημοκράτες), ένα από τα μικρότερα αλλά ιδιαίτερα σημαντικά κόμματα της σημερινής σουηδικής κυβέρνησης.

Συνεχίζουμε με τους Liberalerna (Φιλελεύθερους), ένα κόμμα με ιστορία που ξεπερνά τον έναν αιώνα και με βαθιές ρίζες στον αγώνα για τη δημοκρατία, την καθολική ψήφο, την εκπαίδευση και τις ατομικές ελευθερίες.

Σήμερα, όμως, οι Φιλελεύθεροι βρίσκονται μπροστά σε μια από τις δυσκολότερες εκλογικές αναμετρήσεις της ιστορίας τους. Συμμετέχουν στην κυβέρνηση του Ulf Kristersson, αλλά ταυτόχρονα δίνουν μάχη για να ξεπεράσουν το εκλογικό όριο του 4% και να παραμείνουν στο Riksdag.

Από τον αγώνα για την ψήφο στη δημιουργία των Liberalerna

Οι πολιτικές ρίζες των Liberalerna φτάνουν μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν το φιλελεύθερο κίνημα στη Σουηδία πρωταγωνίστησε στον αγώνα για δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και διεύρυνση του δικαιώματος ψήφου.

Το 1902 ιδρύθηκε η Frisinnade landsföreningen, μία από τις σημαντικότερες οργανώσεις του σουηδικού φιλελευθερισμού. Στο επίκεντρο της δράσης της βρισκόταν ο αγώνας για την καθολική ψήφο.

Σημαντικές προσωπικότητες του κινήματος ήταν ο Karl Staaff, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός της Σουηδίας, αλλά και ο Nils Edén, ο οποίος συνέδεσε το όνομά του με την ολοκλήρωση της δημοκρατικής μεταρρύθμισης και την καθιέρωση της καθολικής ψήφου.

Το 1918-1921 πραγματοποιήθηκε μία από τις σημαντικότερες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στην ιστορία της χώρας, με την καθιέρωση της καθολικής και ίσης ψήφου για άνδρες και γυναίκες. Οι φιλελεύθεροι είχαν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη.

Η ίδρυση του Folkpartiet

Το φιλελεύθερο κίνημα δεν παρέμεινε ενωμένο για ολόκληρη την περίοδο του Μεσοπολέμου.

Το 1923 οι φιλελεύθεροι διασπάστηκαν λόγω διαφωνιών σχετικά με την απαγόρευση του αλκοόλ. Ωστόσο, το 1934 οι δύο πλευρές επανενώθηκαν και δημιούργησαν το Folkpartiet (Λαϊκό Κόμμα), τον άμεσο πολιτικό πρόγονο των σημερινών Liberalerna.

Το κόμμα έμελλε να αποτελέσει για πολλές δεκαετίες έναν από τους βασικούς εκφραστές του σουηδικού φιλελευθερισμού.

Από το Folkpartiet στους Liberalerna

Κατά τη μεταπολεμική περίοδο, σημαντικότερη φυσιογνωμία υπήρξε ο Bertil Ohlin, ο οποίος ηγήθηκε του κόμματος από το 1944 έως το 1967.

Ο Ohlin ανέπτυξε την ιδέα μιας ελεύθερης οικονομίας με κοινωνική ευθύνη, συμβάλλοντας σημαντικά στη διαμόρφωση της σουηδικής σοσιαλφιλελεύθερης παράδοσης. Υπό την ηγεσία του, το Folkpartiet έγινε για πολλά χρόνια το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης απέναντι στους Σοσιαλδημοκράτες.

Το 1990 το κόμμα μετονομάστηκε σε Folkpartiet liberalerna, ενώ το 2015 υιοθέτησε τη σημερινή ονομασία Liberalerna.

Η αλλαγή ονομασίας σηματοδότησε την προσπάθεια του κόμματος να αναδείξει ακόμη περισσότερο τη φιλελεύθερη πολιτική του ταυτότητα.

Το έμβλημα των Liberalerna

Το σύμβολο των Liberalerna είναι το χαρακτηριστικό μπλε «L», το οποίο αποτελεί μέρος της σύγχρονης οπτικής ταυτότητας του κόμματος.

Το μπλε χρώμα και η καθαρή γραφιστική μορφή παραπέμπουν στη φιλελεύθερη πολιτική παράδοση του κόμματος και στην έμφαση που δίνει στην ατομική ελευθερία, τη δημοκρατία και την εκπαίδευση.

Η ιδεολογία των Liberalerna

Οι Liberalerna αυτοπροσδιορίζονται ως σοσιαλφιλελεύθερο κόμμα.

Στον πυρήνα της πολιτικής τους φιλοσοφίας βρίσκεται η πεποίθηση ότι κάθε άνθρωπος πρέπει να έχει την ελευθερία και τις δυνατότητες να διαμορφώσει τη ζωή του.

Το κόμμα δίνει ιδιαίτερη έμφαση:

στην ατομική ελευθερία,

στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου,

στην εκπαίδευση,

στην οικονομία της αγοράς,

στην επιχειρηματικότητα,

στην κοινωνική κινητικότητα,

στην ισότητα των ευκαιριών,

στην ευρωπαϊκή συνεργασία.

Η εκπαίδευση αποτελεί σήμερα την κορυφαία προεκλογική προτεραιότητα των Liberalerna. Το κόμμα υποστηρίζει ότι η ελευθερία ξεκινά από το σχολείο, όταν κάθε παιδί αποκτά τις γνώσεις που χρειάζεται για να διαμορφώσει το μέλλον του.

Οι σημαντικότεροι αρχηγοί

Στην πολύχρονη ιστορία των Liberalerna και των πολιτικών προκατόχων τους ξεχωρίζουν αρκετές σημαντικές προσωπικότητες:

Karl Staaff ηγετική φυσιογνωμία του φιλελεύθερου κινήματος και πρωθυπουργός της Σουηδίας.

Nils Edén πρωθυπουργός και σημαντικός πρωταγωνιστής της δημοκρατικής μεταρρύθμισης.

Bertil Ohlin αρχηγός του Folkpartiet και ένας από τους σημαντικότερους θεωρητικούς του σουηδικού κοινωνικού φιλελευθερισμού.

Per Ahlmark αρχηγός του κόμματος από το 1975 έως το 1978.

Bengt Westerberg αρχηγός από το 1983 έως το 1995.

Lars Leijonborg  αρχηγός από το 1997 έως το 2007.

Jan Björklund αρχηγός από το 2007 έως το 2019.

Nyamko Sabuni αρχηγός από το 2019 έως το 2022.

Johan Pehrson αρχηγός από το 2022 έως το 2025.

Simona Mohamsson  αρχηγός από το 2025 έως σήμερα.

Οι πρωθυπουργοί της φιλελεύθερης παράταξης

Οι Liberalerna, με τη σημερινή τους μορφή ως κόμμα που ιδρύθηκε το 1934, δεν έχουν αναδείξει πρωθυπουργό από το 1934 και μετά.

Ωστόσο, το φιλελεύθερο κίνημα που προηγήθηκε της ίδρυσης του Folkpartiet ανέδειξε αρκετούς πρωθυπουργούς, μεταξύ των οποίων τον Karl Staaff, τον Nils Edén, τον Carl Gustaf Ekman και τον Felix Hamrin.

Ο Nils Edén, ειδικότερα, διετέλεσε πρωθυπουργός από το 1917 έως το 1920 και η κυβέρνησή του συνδέθηκε με την ιστορική δημοκρατική μεταρρύθμιση που οδήγησε στην καθολική ψήφο.

Η σημερινή αρχηγός  Simona Mohamsson

Από το 2025, πρόεδρος των Liberalerna είναι η Simona Mohamsson.

Η εκλογή της σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας περιόδου για το κόμμα, το οποίο προσπαθεί να ανανεώσει το πολιτικό του προφίλ και να απευθυνθεί σε ένα ευρύτερο εκλογικό κοινό.

Στις εκλογές του 2026 η Mohamsson βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της προεκλογικής εκστρατείας, με βασικό μήνυμα «Vi tar ansvar. För din frihet», δηλαδή «Αναλαμβάνουμε την ευθύνη. Για την ελευθερία σου».

Τα αποτελέσματα των εκλογών του 2022

Στις βουλευτικές εκλογές της 11ης Σεπτεμβρίου 2022, οι Liberalerna συγκέντρωσαν 4,61% των ψήφων και εξέλεξαν 16 βουλευτές στο Riksdag.

Το αποτέλεσμα ήταν οριακά πάνω από το εκλογικό όριο του 4%.

Παρά το σχετικά μικρό εκλογικό τους ποσοστό, οι Liberalerna συμμετείχαν στον σχηματισμό της κυβέρνησης του Ulf Kristersson, μαζί με τους Moderaterna και τους Kristdemokraterna. Οι Sverigedemokraterna στηρίζουν κοινοβουλευτικά την κυβέρνηση μέσω της Συμφωνίας του Tidö.

Η μάχη του 2026 Θα καταφέρουν να μπουν στο Riksdag;

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της φετινής εκλογικής αναμέτρησης για τους Liberalerna.

Η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση Demoskop που δημοσιεύθηκε στις 13 Αυγούστου 2026 καταγράφει τους Liberalerna μόλις στο 2,4%, δηλαδή αρκετά κάτω από το όριο του 4% που απαιτείται για την είσοδο στο Riksdag.

Αυτό σημαίνει ότι οι Φιλελεύθεροι βρίσκονται μπροστά σε μια εξαιρετικά δύσκολη εκλογική μάχη.

Το 2022 κατάφεραν να περάσουν οριακά το 4%. Τώρα, όμως, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι χρειάζονται σημαντική άνοδο μέσα στις τελευταίες εβδομάδες της προεκλογικής περιόδου.

Η παραμονή ή όχι των Liberalerna στο Riksdag μπορεί να έχει και ευρύτερες πολιτικές συνέπειες, καθώς το κόμμα αποτελεί έναν από τους τέσσερις πολιτικούς σχηματισμούς που στηρίζουν τη σημερινή κυβερνητική πλειοψηφία.

Οι βασικές πολιτικές θέσεις

Οι Liberalerna δίνουν ιδιαίτερη έμφαση:

στην εκπαίδευση,

στην ατομική ελευθερία,

στη μείωση των φόρων στην εργασία,

στην επιχειρηματικότητα,

στην κοινωνική κινητικότητα,

στην καταπολέμηση της εγκληματικότητας,

στην ενίσχυση της ασφάλειας,

στην προστασία των ατομικών δικαιωμάτων,

στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση,

στη συνεργασία μέσα από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.

Οι βασικές δεσμεύσεις για τις εκλογές του 2026

Στο επίσημο προεκλογικό τους πρόγραμμα «För din frihet» – «Για την ελευθερία σου», οι Liberalerna θέτουν ως βασικές προτεραιότητες την εκπαίδευση, την ασφάλεια, την υγεία, την οικονομία και την ελευθερία στην καθημερινή ζωή.

Η εκπαίδευση στο επίκεντρο

Το κόμμα θέλει να περιορίσει τον αριθμό των μαθητών στις μικρότερες τάξεις σε έως 20 μαθητές, να αυξήσει τη χρήση κανονικών σχολικών βιβλίων, να ενισχύσει τον ρόλο των εκπαιδευτικών και να καθιερώσει σχολεία χωρίς κινητά τηλέφωνα.

Παράλληλα, ζητά μεγαλύτερη κρατική ευθύνη για το εκπαιδευτικό σύστημα.

Περισσότερη ελευθερία στην καθημερινότητα

Οι Liberalerna προτείνουν, μεταξύ άλλων, φορολογική έκπτωση 10.000 κορωνών ανά παιδί και έτος, διεύρυνση του RUT-avdrag και μέτρα που θα διευκολύνουν τους γονείς να συνδυάζουν εργασία και οικογενειακή ζωή.

Ασφάλεια και εγκληματικότητα

Το κόμμα θέλει περισσότερους τοπικούς αστυνομικούς και ενισχυμένη αντιμετώπιση της εγκληματικότητας των συμμοριών.

Παράλληλα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της καταπίεσης για λόγους τιμής, της βίας κατά των γυναικών και της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.

Υγεία

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται μέτρα για την ενίσχυση της μαιευτικής φροντίδας, καλύτερη πρόσβαση σε γυναικολόγο, ενίσχυση της φροντίδας για διατροφικές διαταραχές και ευκολότερη πρόσβαση σε υποστήριξη για την ψυχική υγεία μέσω των κέντρων υγείας.

Οικονομία και φορολογία

Οι Liberalerna τάσσονται υπέρ της μείωσης των φόρων στην εργασία, την επιχειρηματικότητα, την αποταμίευση και τις επενδύσεις.

Στόχος τους είναι να αυξηθούν τα κίνητρα για εργασία, εκπαίδευση και επιχειρηματική δραστηριότητα.

Συμπέρασμα

Οι Liberalerna αποτελούν ένα από τα ιστορικότερα κόμματα της σουηδικής δημοκρατίας. Από τον αγώνα για την καθολική ψήφο και τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις μέχρι τη σημερινή σοσιαλφιλελεύθερη πολιτική τους ταυτότητα, έχουν αφήσει σημαντικό αποτύπωμα στην πολιτική ιστορία της χώρας.

Σήμερα, όμως, το κόμμα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Στις 13 Σεπτεμβρίου 2026 οι Σουηδοί ψηφοφόροι δεν θα αποφασίσουν μόνο για το ποια κόμματα θα σχηματίσουν την επόμενη κυβέρνηση. Για τους Liberalerna, η εκλογική αναμέτρηση θα είναι ταυτόχρονα μια μάχη για την ίδια τους την κοινοβουλευτική παρουσία.

Θα καταφέρουν οι Φιλελεύθεροι να ανατρέψουν τις δημοσκοπήσεις και να περάσουν ξανά το όριο του 4%; Η απάντηση θα δοθεί στις κάλπες.